ب ) مسئله‌ى حق الناس و چگونگى تعامل با مردم . ج ) در نهايت رفتار سالك با خانواده‌ى خود . كليد واژه : سالك ، عارف ، سلوك ، ذكر ، مراقبه ، نماز مقدمه بحثى را كه انشاءاللّه در اين نوشتار قصد بررسى آن را داريم ، تبيين روش عرفانى ، اخلاقى مرحوم آيت‌اللّه سيدعلىقاضى است . هر فرد كه در مسير سير و سلوك خويش و ديگران دقت كند درمىيابد كه راه‌هاى حركت به سوى حضرت حق جلّ جلاله به وسعت همان عظمت و گستردگى هر كدام از اوصاف خداوندى است كه نعمت سير و سفر روحانى به سمت او از الطاف خاصه آن‌جناب است . هم اوست كه در راه هدايت بندگانش راه‌ها و سُبل را نمايان مىكند و با عنايت ربوبىاش فرموده است : « والذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا و ان‌ّاللّه لمع المحسنين ؛ و كسانى كه در راه ما مجاهده كنند ، هر آينه آنها را هدايت نموده و راه‌هاى خويش را براىشان آشكار مىكنيم و همانا خداوند همواره با نيكوكاران است . » « 1 » حركت به سوى سرچشمه هستى امرى است قطعى كه هر موجودى طريقى را داراست و راه و روشى را در پيش مىگيرد . خالقاين همه مىفرمايد : « لكل جعلنا منكم شرعة و منهاجا و لو شاء اللّه لجعلكم امةواحدة ؛ ما براى هر كدام از شما ، آيين و طريقه روشنى قرار داديم و اگر خدا مىخواست همه شما را امت واحدى قرار مىداد . » « 2 » « ما من دابة الّا هو اخذ بناصيتها انّ ربى على صراط مستقيم ؛ هيچ جنبده‌اى نيست مگر آنكه مهارش تحت تسلط اوست ، هر آينه پروردگارم بر راه راست است . » « 3 » در اين دو آيه شريفه خداوند براى هر موجودى از انسان‌ها و غير آنها طريق روشن و هدايت تكوينى خويش را ترسيم مىفرمايد و تأكيد مىكند كه اگر مىخواست مىتوانست همه آنها را امت واحده‌اى قرار دهد . هر جنبده و حركت كننده‌اى ناصيه و مهارش در اختيار اوست و متناسب با هر وجودى آن را با حكمت متعاليه‌اش كه صراط مستقيم است رهنمون مىشود . در بين همه موجودات ، اين انسان است كه به عنوان اشرف مخلوقات مورد توجه ويژه قرار مىگيرد و خطاب به وى به صراحت مىفرمايد :

--> ( 1 ) - سوره عنكبوت ، آيه 69 . ( 2 ) - سوره مائده ، آيه 48 . ( 3 ) - سوره هود ، آيه 56 .